Welkom

Vrouwelijke genitale verminking (VGV), ofwel meisjesbesnijdenis, is een ingreep aan de uitwendige geslachtsdelen van een meisje of vrouw, zonder medische noodzaak. VGV is een praktijk die sterk is verbonden met traditionele opvattingen over gender, reinheid, schoonheid, vrouwelijkheid en seksualiteit (WHO, 2025). 

De casus presenteert een belangrijk ethisch dilemma dat zich in verschillende gedaanten frequent voordoet in de dagelijkse zorgpraktijk: in hoeverre mogen eigen opvattingen leidend zijn wanneer deze botsen met de opvattingen van de patiënt. Respect voor de ander en diens opvattingen en waarden is een cruciaal en alg...

Martijn, een 19-jarige trans man, meldt zich bij een genderkliniek vanwege genderdysforie (d.w.z. het gevoel van ongemak door de mismatch tussen zijn vrouwelijke lichamelijke kenmerken en zijn mannelijke genderidentiteit). Hij wil starten met testosteron om zijn menstruatie te stoppen, zijn stem te verlagen en baard...

Karl Gerritse illustreert aan de hand van zijn interactie met Martijn de dilemma’s die zowel cliënten als zorgverleners kunnen tegenkomen bij besluitvorming in transgenderzorg. Zijn beschrijving maakt duidelijk hoe afhankelijk de cliënt is van factoren zoals lange wachtlijsten en de bereidheid van de zorgverlener om...

Rianne wordt door de huisarts naar de gynaecoloog verwezen omdat ze graag gesteriliseerd wil worden. Ze is 25 jaar en vertelt bij binnenkomst dat ze hoopt dat er deze keer wel naar haar geluisterd wordt. 

Rianne heeft een krachtige wens voor sterilisatie, waarmee zij afwijkt van de maatschappelijke norm een kind te krijgen of het ouderschap op zijn minst te overwegen tot ruim volwassen leeftijd. 

Axel is vijf jaar geleden begonnen met de opleiding tot internist. Zijn opleidingstraject verliep niet vlekkeloos. Na drie maanden maag, darm- en leverziekten twijfelde zijn opleider interne geneeskunde al over het voortzetten van zijn stage en opleiding. 

Arts-assistenten opleiden tot medisch specialist is een uitdagende, intensieve en meestal zeer bevredigende taak. Maar het vraagt veel van alle betrokkenen, en leidt niet altijd tot het gewenste resultaat.

Een arts in opleiding tot internist-intensivist (AIOS) wordt na zes jaar uit de opleiding gezet vanwege onvoldoende professionele vaardigheden. Hoewel tijdens het opleidingstraject meermaals gerichte individuele begeleiding was gegeven, werden door opeenvolgende begeleiders steeds weer overeenkomstige tekortkomingen...

Opleiders hebben beoordelingsvrijheid. Zij dienen zich bij opleidingsbeëindiging te houden aan het Kaderbesluit College Geneeskundige Specialismen (CGS). AIOS hebben recht op begeleiding om hun functioneren te verbeteren en een eerlijk proces wat betreft beoordeling en eventuele opleidingsbeëindiging.

Annemarie is een 40-jarige vrouw die in behandeling is vanwege haar recidiverende depressie. Ze heeft tweemaal eerder een protocollaire depressiebehandeling doorlopen met beperkt positief gevolg. In gesprek met haar behandelaar wordt gesproken over haar ervaringen met het opgroeien als kind van een ouder met psychis...

Deze casus over KOPP-problematiek is een goed initiatief. Niet zelden wordt psychische problematiek van generatie op generatie doorgegeven. Erkenning en herkenning hiervan biedt kansen om deze keten van intergenerationele overdracht te doorbreken.

De vragen die Annemarie heeft, gaan over invloedrijke relaties in haar leven en over hoe zij beter voor zichzelf kan zorgen. Uit de beschrijving van haar situatie is te lezen dat de verantwoordelijkheden en verplichtingen die voortkomen uit de relaties die Annemarie heeft met haar ouders en zoon, leiden tot schuldge...

De praktijkondersteuner Huisarts GGZ (POH-GGZ) krijgt per e-mail een verzoek voor inzage van een medisch dossier. Het verzoek komt van de ouders van de 18-jarige Maaike. 

Als een patiënt onverwacht overlijdt door suïcide dan schokt dat ook de huisarts. Hoewel de mate van impact natuurlijk onvergelijkbaar is met dat voor de naasten, is de emotionele reactie vergelijkbaar. 

De ouders van Maaike zijn enorm verdrietig en wanhopig. Hun dochter heeft een einde aan haar leven gemaakt. Zij willen haar dossier hebben. Hoe begrijpelijk. Daar komt nog bij dat de ouders van Maaike zelf ook patiënten in de praktijk zijn. 

De POH-GGZ kan het medisch dossier van de dochter zeker niet zomaar aan de ouders overhandigen, hoe invoelbaar hun verzoek daartoe ook is. Dat hangt samen met het medisch beroepsgeheim dat ‘over het graf heen reikt’. 

Casus

De familie van mevrouw A. dient een klacht in. De mail van de klachtenfunctionaris valt plompverloren in de mailbox van de nefroloog aan het einde van een vermoeiende poli. Mevrouw A., 78 jaar, was lang onder controle wegens een chronisch nierprobleem. 

Chronisch nierfalen komt wereldwijd bij ongeveer 10% van de mensen voor. Meestal begint het sluimerend en zonder klachten, maar het kan uiteindelijk evolueren naar terminaal nierfalen met nood aan nierfunctie-vervangende therapie, zoals dialyse of een niertransplantatie.

Aan het einde van een vermoeiende poli komt bij de nefroloog een e-mail binnen met een klachtenbrief van de familie van een overleden patiënt. Een klacht is altijd vervelend, zeker als die niet verwacht wordt en dan ook nog op een moment dat het lastig is om ervoor open te staan. 

Uit onderzoek van Laarman et al. blijkt dat artsen zich na een klacht vaak aangevallen en machteloos voelen. Het voelt vaak voor de arts, en voordat je het weet is dat ook zo, dat hij/zij  tegenover de patiënt is komen te staan. 

Op een verjaardagsfeestje van een vriend raakt Nicolien Haas, huisarts (35 jaar) in gesprek met Jaq Pietersz (55 jaar). Jaq is een veelgevraagd grafisch vormgever en prijst zich gelukkig met het Bourgondische leven dat hij leidt. Dat is hem ook aan te zien, hij heeft duidelijk overgewicht. Het gesprek verloopt gemoe...

Leefstijl speelt bij veel aandoeningen een rol, en het wetenschappelijk bewijs hieronder wordt steeds sterker. In veel van de richtlijnen staat expliciet dat een of meer leefstijlfactoren aan de orde zouden moeten komen. Preventie en een gezonde leefstijl worden gezien als een van de manieren om de gezondheidszorg q...

Jaq is duidelijk op zoek naar een huisarts van het type ‘U vraagt, wij draaien’. Hij legt de verantwoordelijkheid voor zijn klachten buiten zichzelf en vraagt de arts om een ‘snelle’ medische oplossing. Respect voor zijn keuzes en wensen moet leidend zijn in de invulling van de zorgplicht van de arts.

Vele (para)medische hulpverleners weten prima wat nodig is voor een duurzame oplossing voor de kwalen waar cliënten mee komen. Maar ze benoemen is moeilijk omdat het niet voldoet aan de verwachting waarmee die cliënt komt, zoals in de casus treffend verwoord met: “Want ik wil natuurlijk wel een goeie dokter die me h...

Casus 1

Tijdens een nachtdienst meldt zich een jonge vrouw van rond de dertig met haar 8-jarige zoontje bij de spoedkamer. Ze waren niet via de huisartspost (HAP) aangekondigd. De jongen heeft hevige buikpijn. Wanneer de nachtzuster om de reden van zelfverwijzing vraagt, geeft de moeder aan dat ze daar (daarmee be...

Opnieuw vraagt collega Charlie Obihara aandacht voor de persoonlijke ervaringen in zijn professionele leven, werkend als kinderarts in een groot ziekenhuis in Tilburg. Hij bevindt zich “in een positie waarin ik mijn mond open kan trekken” (Paauw, 2022), en doet dat gelukkig ook. Dit keer door twee korte casus te del...

Oppassen voor vooronderstellingen, vooroordelen en aannames, dat is wat mij bij blijft als ik deze casuïstiek lees. Mogelijke vooroordelen van de patiënten en hun familieleden, maar ook de mogelijke vooronderstellingen van de betrokken zorgprofessionals en vervolgens ook weer de aannames van mijzelf als lezer van de...

Janneke wordt voor de dertigste keer opgenomen op een bewaakte afdeling (medium care of intensive care) van een academisch ziekenhuis in verband met een tentamen suïcide. Ze is in de psychiatrie bekend met niet-aangeboren hersenletsel (NAH), gedragsproblemen en chronische suïcidaliteit. De zelfmoordpogingen variëren...

Mevrouw Jansen is 46 jaar en zij heeft een erfelijk verhoogd risico op borst- en eierstok-/eileiderkanker. In 2013 ondergaat zij een borstsparende operatie wegens een voorstadium van borstkanker. In 2014 worden preventief beide borsten en beide eierstokken/eileiders verwijderd. Hierbij worden geen verdachte afwijkin...

Sinds december 2019 is de wereld in de ban van een nieuw virus (SARS-CoV-2), dat voor het eerst werd vastgesteld in Wuhan, China en tot een wereldwijde pandemie heeft geleid. Het virus veroorzaakt een ziekte, die we kennen als ‘coronavirus disease 2019’ (COVID-19). Hoewel de manifestatie van het virus heterogeen is ...

Een van de vragen uit de casus is of gezonde vrijwilligers, tussen de 18 en 45 jaar oud, in het kader van de zoektocht naar (het beste van) een COVID-19 vaccin, het coronavirus (SARS-CoV-2), zoals het in de natuur voorkomt – het wilde type of een gemanipuleerd en gedeeltelijk verzwakt virus – toegediend mogen krijge...

De zoektocht naar een goed vaccin tegen SARS-CoV-2 laat wetenschappers over de hele wereld overuren draaien. Een groot publiek belang staat op het spel: de gezondheid van (kwetsbare) mensen en het publieke leven. Op 20 oktober 2020 werd in Groot-Brittannië een trial aangekondigd waarbij in januari 2021 vrijwilligers...

In deze casus (TGE, 2021 (1) wordt het ‘gecontroleerd humaan infectiemodel’ voorgesteld om de ideale dosis van een vaccin tegen COVID-19 te bepalen. Twee vragen worden opgeworpen: moet bij besmetting het zogeheten wilde virus worden gebruikt of een verzwakte of gemodificeerde variant en kan remdesevir als ‘rescue th...

De voorgestelde casus dateert van mei 2020. De ernst van de coronapandemie was inmiddels duidelijk en wetenschappers probeerden medicatie en vaccins te ontwikkelen om de pandemie in te dammen en zieken te genezen. De werking van het SARS-CoV-2 virus was niet goed bekend. Een ‘challenge studie’ is een manier om meer ...