Welkom

Welkom op de website van het Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek. TGE stelt zich ten doel de kwaliteit van de morele bezinning op actuele veranderingen binnen de gezondheidszorg te bevorderen. Verschillende invalshoeken, benaderingen en levensbeschouwingen komen aan bod.

Publiceren in TGE?
Bekijk de auteursrichtlijnen

Word abonnee

Bekijk hier de mogelijkheden

Redactie

Neem contact op met de redactie
Artikelen in de categorie: Recensies ×
Recensies

Corona en praktische wijsheid

Een analyse van de ethische grondslagen van crisisbeleid in Nederland

Dit boek levert een filosofische bijdrage aan momenten waarop beslissingen met onzekerheid en onder tijdsdruk moeten worden genomen, zoals tijdens de coronapandemie veelvuldig het geval was. Zeker in het begin. Het gaat over “praktische wijsheid”. Principes zoals dat van het gereflecteerde evenwicht tussen evidentie...

Recensies

Lichaam, zin en zorg

Veranderende visie, vernieuwende praktijk

Vlak na de Tweede Wereldoorlog opende ‘dokter Snuf’ de eerste huisartsenpraktijk in het Noord-Limburgse dorpje Afferden. De Afferdenaren beschikten tot 1964 over leidingwater noch riolering, woonden veelal in ondergrondse kelders, en werden gemiddeld slechts 55 jaar oud. 

Recensies

Gezondheidszorg, Markt, Samenleving

Het boek Gezondheidszorg, Markt, Samenleving adresseert een breed gedragen ergernis onder zorgprofessionals: marktwerking in de zorg. De auteur begint met een haarscherpe anamnese van de huidige problematiek in de zorg, zoals toenemende bureaucratie en verantwoording, personele problemen, en gebrek aan samenwerking....

Recensies

Leven toevoegen aan de dagen

Van slechtnieuwsgesprek tot laatste adem en rouw – hoe een stervensproces verloopt

Hoewel het woord ‘ethiek’ nauwelijks valt, is dit boek ervan doordrenkt. Het is geschreven vanuit de morele overtuiging dat er meer aandacht moet komen voor sterven en de dood in de geneeskunde en de maatschappij. 

Recensies

Over tijd. Kantelpunten in de naoorlogse geboortezorg

Hajo Wilschut (gynaecoloog) en Marjanke Spanjer (jurist/journalist) schreven een boek over de vooruitgang die in de afgelopen decennia is geboekt binnen de geboortezorg. In 14 hoofdstukken behandelen zij een diversiteit aan onderwerpen en de kwaliteitsontwikkeling die daarin heeft plaats gevonden.

Recensies

Helpen is moeilijk

Het mensenkind komt ter wereld als hulpeloze boreling. Goed beschouwd verandert er gedurende een mensenleven niet veel: kwetsbaarheid, verwarring en ons tekort blijven ons hele leven bij ons. Evenals onze menselijke nood naar een helpende ander om hiermee om te gaan. 

Recensies

Ethiek en Human Resource Management. Morele dilemma’s in de hr-praktijk

Ik zie beroepsethiek graag als zoektocht en leerproces. Hoe fijn is het als studenten dan achteraf aangeven: ‘Door de lessen Ethiek en het uitwerken van de dilemma’s kwam ik erachter dat ik eigenlijk elke dag wel te maken heb met morele oordelen’ of ‘Wat heb ik geleerd van Ethiek? Ik blijf rustig en denk eerst goed ...

Recensies

Gezonde Stad. Uitsluiting en ontmoeting in de publieke ruimte

De basisidee van ‘gezonde steden’ is dat gezondheidsbevordering en het verkleinen van sociale gezondheidsverschillen alleen kans van slagen hebben, als tegelijkertijd wordt ingezet op inclusieve stadsontwikkeling, het bestrijden van sociale ongelijkheid en democratische inspraak. 

Recensies

Signalement Medische crowdfunding: een ethische verkenning van online inzamelacties

'Help mij, dit is mijn laatste kans!’ Steeds vaker proberen patiënten online via crowdfunding geld in te zamelen voor hun medische behandeling. Vaak gaat het om zorg die in Nederland niet vergoed wordt, waarvan de werkzaamheid onduidelijk is en de kwaliteit niet gegarandeerd. Maar wanhoop doet bijzondere dingen met ...

Recensies

De NIPT en het syndroom van Down. Over de dilemma’s rond prenataal onderzoek

“Willen we een wereld waar alles wat afwijkt van het normale wordt uitgebannen of […] een wereld waar verschillen positief worden geduid en ruimte wordt gemaakt voor verschil?” Met deze vraag als leidraad onderzoeken Hans Kröber en Xavier Moonen hoe aanstaande ouders een afgewogen keuze kunnen maken over deelname aa...

Recensies

Wij zijn ons lichaam. Wat sport en beweging ons vertellen over menselijk gedrag

In dit populairwetenschappelijke boek, dat eind 2019 uitkwam, bespreekt filosoof Aldo Houterman het menselijk lichaam en bewegen aan de hand van voorbeelden uit de sport en uit de kunsten. Met de titel zet hij zich meteen af tegen het ‘wij zijn ons brein’-gedachtegoed van neurowetenschappers als Dick Swaab en Victor...

Recensies

De toekomst van het sterven

Enkele jaren geleden schreef de Amerikaanse oncoloog en bioethicus Ezekiel Emanuel een intrigerende longread in The Atlantic, waarvan een vertaling integraal is gepubliceerd in de NRC (18 oktober 2014): ‘Vanaf mijn 75ste jaar zeg ik ‘nee’ tegen antibiotica’ (Amerikaanse titel: Why I hope to die at 75). De dood is we...

Recensies

Moeders

‘Ze vragen of wij wel gegeten hebben, of onze jassen warm genoeg zijn, hebben kusjes voor op zere plekjes, geven zusjes poppen, broertjes krijgen een trein’ (p. 9). Dit citaat komt uit Moeders, het nieuwste boek van Herman van Veen. En hoewel moeders de leidraad zijn in dit boek, kreeg ik tijdens het lezen tegelijke...

Recensies

Een Gezonde samenleving. Wetenschappelijke perspectieven in tijden van crisis

In deze bundel delen auteurs van diverse pluimage hun visie op gezond samenleven; een gezonde samenleving met individuen in verbinding met elkaar. Deze bevlogen wetenschappers vertellen hoe zij urgente maatschappelijke vraagstukken proberen te begrijpen en suggereren mogelijke duurzame oplossingen. Vijf kwesties wor...

Recensies

AI Ethics. Hoe omgaan met artificiële intelligentie?

In het afgelopen jaar oogstte de chatbot ChatGPT van het Open AI Institute alom ontzag, bewondering, en bezorgdheid. Deze chatbot produceert in antwoord op vragen zeer geloofwaardige tekst, die nauwelijks van menselijke communicatie te onderscheiden is. Dat kan buitengewoon handig zijn, bijvoorbeeld om medische info...

Recensies

Onverwacht. Als prenatale screening leidt tot onmogelijke keuzes

Er zijn in het leven altijd momenten te bedenken waarbij het verschillende kanten op had kunnen gaan. Iedereen denkt er wel eens over na wat er zou zijn gebeurd wanneer op zo’n moment een ander besluit zou zijn genomen. Nergens komt dat duidelijker naar voren dan in het indringende en rijk geschreven boek Onverwacht...

Recensies

Vensters op het mooie leven. Levenskunst vanuit het perspectief van disability studies

Mensen met een makke. Zo noemde een collega van Jacqueline Kool mensen die genoodzaakt zijn te leven met een chronische ziekte, of een fysieke of psychische beperking. Kool heeft een progressieve spierziekte en is rolstoelgebonden. Al meer dan 25 jaar vertelt ze tegenverhalen waarin ze een meer realistisch en regelm...

Recensies

Meer dan de mens alleen. Filosofie van het verlangen

Uitgangspunt van dit interessante essay is dat het menselijk verlangen het antwoord is op een ervaren existentieel gemis of tekort. Hoewel verschillende lichamelijke, sociale en geestelijke verlangens evenzovele antwoorden vormen op diverse soorten van gemis, beschouwt Nusselder het verlangen van de ziel als het eig...

Recensies

Corona in cartoons. Terugblik op een niet normaal jaar

Een cartoon is geen strip bestaand uit meerdere kaders die samen een verhaal vormen. Het is ook geen illustratie die fungeert als aanvulling op geschreven tekst. De kracht van een cartoon is zijn zelfstandige zeggingskracht. 

Recensies

Dementie van binnenuit. Een zoektocht naar hoe het is om iemand met vergevorderde dementie te zijn

Het boekje Dementie van Binnenuit trekt de aandacht door de kwaliteit van de uitgave: de portretten die schilder William Utermohlen van zichzelf schilderde in de jaren dat hij dementeerde, grijpen de lezer bij de strot. Ook de inhoud van het boek is aangrijpend.

Recensies

We zijn God niet. Een pleidooi voor een nieuwe psychiatrie van samenwerking

Dat velen ‘cocreatie’ hoog op hun ‘jeukwoordenlijst’ hebben staan, heeft Myrrhe van Spronsen (neurowetenschapper, kunstenaar en ervaringsdeskundige) en Jim van Os (hoogleraar psychiatrie) er niet van weerhouden het centraal te stellen in We zijn God niet (2021).

Recensies

Anatomie van de patiënt

In het boek Anatomie van de patiënt onderzoeken de auteurs wie of wat een patiënt is, waarbij ze uit willen gaan van het narratief van die patiënt.

Recensies

Tellen en Vertellen: narratieve verantwoording in de langdurige zorg

Narratieve verantwoording (‘tellen en vertellen’) draait om het idee dat verhalen de authentieke beleving van de kwaliteit van zorg laten zien. Beleving die niet uit de gebruikelijke verantwoordingscijfers gehaald kan worden. Het verschil tussen de leefwereld van cliënten en de systeemwereld van professionals staat ...

Recensies

Morgen wordt alles beter. De mogelijkheden en ethiek van gentechnologie

Morgen wordt alles beter geeft uitgebreid aandacht aan de nieuwe mogelijkheden van gentechnologie, zoals Niet-Invasieve Prenatale Tests (NIPT), gene editing, de verbetering van de mens, enzovoort. De belofte om hierbij ook de nodige aandacht te schenken aan langzame vragen, maken de auteurs ook hard. 

Recensies

‘Ik weet niet wat ik zeggen moet…’ Hoe praat je over dood, verlies en rouw

De dood bespreekbaar maken: het is de missie van de schrijvers van ‘Ik weet niet wat ik zeggen moet…’ In hun handzame boek vol praktische tips is dat ook precies wat ze doen – de dood, verlies en rouw bespreekbaar maken – ook voor mensen die geen idee hebben hoe dat moet. Met handreikingen, voorbeeldgesprekken en ze...

Recensies

Better, not perfect

Het boek Better, not perfect van M. H. Bazerman geeft inzicht in hoe we ons gedrag en processen van ethische besluitvorming kunnen verbeteren. Bazerman gaat daarbij uit van het utilitarisme, de ethische stroming die voorstaat dat handelingen zoveel mogelijk moeten bijdragen aan het nut voor en het welzijn van alle m...

Recensies

Geboren, niet gemaakt. Reflecties op het levensbegin

Redacteuren Boer, Van Hoek en Mul beschouwen deze bundel als een pleidooi voor een ethiek van voorzichtigheid. Voorzichtigheid is de gepaste grondhouding bij ingrijpende vraagstukken die gepaard gaan ‘met gevoelens van twijfel, besef van mysterie en onvolledig menselijk kennen’ (p. 24). 

Recensies

Eindelijk volwassen. De wijsheid van de tweede levenshelft.

In dit erg lezenswaardige boek verkent Frits de Lange een ‘derde weg’ tussen enerzijds het ideaal van ‘succesvol ageing’ en anderzijds de ‘horror vacui’ van het ouder-worden dat alleen verval en aftakeling met zich meebrengt. Terwijl die laatste visie de levensloop verengt tot ‘opgaan, blinken en verzinken’, ontkent...

Recensies

Het lichaam als centrum en voorwerp

Theo Wobbes onderzoekt in dit boek hoe de ver­houding van de mens tot zichzelf aan de orde komt in de ontmoeting van de patiënt met zijn arts. Een filosofisch-ethische reflectie op deze verhouding is bijzonder interessant, zeker wanneer ze afkomstig is van een auteur die zowel filosoof is als arts.

Recensies

Kwaliteit en veiligheid in patiëntenzorg

Elke patiënt, zorgprofessional en bestuurder heeft met kwaliteit en veiligheid te maken. Wat is kwaliteit van zorg? Hoe meet je dit in de praktijk? Hoe ontstaat een richtlijn en hoe ga je om met multidisciplinaire medische vraagstukken? Wanneer is zorg doeltreffend en doelmatig? Hoe definieer je waardegedreven zorg ...

Recensies

Sterven. Tijd voor een ander verhaal en: Het leven voltooien. Tien persoonlijke verhalen over de waarde van leven met sterven

In het tweeluik Sterven en Het leven voltooien roept Ineke Visser op tot een nieuw verhaal over sterven in de Nederlandse samenleving. Zij vraagt om meer aandacht voor de gelaagdheid van het stervensproces en pleit ervoor dat sterven als een wezenlijke en kostbare menselijk ervaring wordt gezien. Als lezer kun je di...

Recensies

Zorg

Deze bundel laat zien hoe het thema ‘zorg’ is voorgesteld in romans en verhalen. ‘Zorg’ heeft daarbij een brede betekenis – van facetten van zorgsector, tot de concrete handeling van zorgen. De bundel bevat bijdragen van onder meer zorgprofessionals, antropologen, literatuurwetenschappers en schrijvers over uiteenlo...

Recensies

F. Kreier & I. Verberk-Jonkers: De dokter en digitalisering

Leestafel

De dokter en digitalisering is een verzameling van 22 bijdragen onder redactie van Kreier en Verberk-Jonkers, respectievelijk kinderarts en nefroloog.

Recensies

A. Liégeois: Waarden in Dialoog. Ethiek in de zorg

Leestafel

Dit boek draagt als titel een wat mij betreft aangenaam pleonasme − immers: zonder waarden geen dialoog en vice versa.

 

Recensies

L. Daston: Tegen de natuur in

Leestafel

Het blijft verleidelijk om normen aan de natuur te ontlenen, ondanks dat dit problematisch is. In Tegen de natuur in geeft Lorraine Daston hiervoor een verklaring, die draait om belangrijke kenmerken van ons menszijn

Recensies

R. van Es: Professionele ethiek

Leestafel

Es R van. Professionele ethiek. Morele besluitvorming in organisaties en professies. Amsterdam: Boom Management Impact, 2020. ISBN: 9789462760615. 320 blz. 2e druk. Prijs: 63,50.

 

Nieuw is het boek niet maar de 3e oplage in 2020 van de 2e herziene druk uit 2015 verdient niettemin een eervolle vermelding in deze r...