Welkom

Redactioneel

Vrouwenzorgen

Marjolein de Boer en Anne-Mette Hermans

O&R

Wat telt als een abortus?

Trudy Dehue

Afgelopen jaar is de Nationale Strategie Vrouwengezondheid gelanceerd door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Deze strategie heeft als doel om in de komende vijf jaar de kennis over aandoeningen bij vrouwen te vergroten en de toegankelijkheid en verspreiding van deze kennis te verbeteren. En inder...

In de eerste maanden van 2025 was het groot nieuws dat de abortuscijfers in de periode 2019 - 2024 fors zouden zijn gestegen in Nederland. Praatprogramma’s hielden zich ermee bezig en de politiek ging tot maatregelen over.

Trudy Dehue stelt dat concept-creep door ultra-vroege zwangerschapstesten leidt tot het vroeger definiëren van een zwangerschap. Het einde daarvan wordt dan gedefinieerd als een abortus met een gestegen aantal geregistreerde abortus tot gevolg. Deze stijging betreft dus vooral vroege zwangerschappen. Dit leidt tot m...

Vagina’s en vulva’s zijn steeds zichtbaarder, en vooral op het internet. Pornowebsites en social media staan vol met afbeeldingen van vrouwelijke genitaliën of met symbolen die verwijzen naar deze lichaamsdelen. Tegelijkertijd neemt de getoonde diversiteit van vagina’s en vulva’s af. We zien voornamelijk genitaliën ...

Vrouwelijke genitale verminking (VGV), ofwel meisjesbesnijdenis, is een ingreep aan de uitwendige geslachtsdelen van een meisje of vrouw, zonder medische noodzaak. VGV is een praktijk die sterk is verbonden met traditionele opvattingen over gender, reinheid, schoonheid, vrouwelijkheid en seksualiteit (WHO, 2025). 

De casus presenteert een belangrijk ethisch dilemma dat zich in verschillende gedaanten frequent voordoet in de dagelijkse zorgpraktijk: in hoeverre mogen eigen opvattingen leidend zijn wanneer deze botsen met de opvattingen van de patiënt. Respect voor de ander en diens opvattingen en waarden is een cruciaal en alg...

Martijn, een 19-jarige trans man, meldt zich bij een genderkliniek vanwege genderdysforie (d.w.z. het gevoel van ongemak door de mismatch tussen zijn vrouwelijke lichamelijke kenmerken en zijn mannelijke genderidentiteit). Hij wil starten met testosteron om zijn menstruatie te stoppen, zijn stem te verlagen en baard...

Karl Gerritse illustreert aan de hand van zijn interactie met Martijn de dilemma’s die zowel cliënten als zorgverleners kunnen tegenkomen bij besluitvorming in transgenderzorg. Zijn beschrijving maakt duidelijk hoe afhankelijk de cliënt is van factoren zoals lange wachtlijsten en de bereidheid van de zorgverlener om...

Rianne wordt door de huisarts naar de gynaecoloog verwezen omdat ze graag gesteriliseerd wil worden. Ze is 25 jaar en vertelt bij binnenkomst dat ze hoopt dat er deze keer wel naar haar geluisterd wordt. 

Rianne heeft een krachtige wens voor sterilisatie, waarmee zij afwijkt van de maatschappelijke norm een kind te krijgen of het ouderschap op zijn minst te overwegen tot ruim volwassen leeftijd. 

‘Goed dat je snel bent gekomen. Veel vrouwen lopen hier jaren mee rond,’ zegt de gynaecoloog. Ik ben naar haar doorverwezen vanwege dyspareunie: pijn bij het vrijen. Na een kort onderzoek is ze eruit: ‘Je hebt een te gespannen bekkenbodem. Met de hulp van een bekkenfysiotherapeut kun je daar binnen een paar jaar van...

Cosmetische gynaecologie. De combinatie van deze twee woorden roept bij velen weerstand op. Het vakgebied wordt vaak geassocieerd met jonge onzekere meisjes die in de zoektocht naar perfectie ‘iets aan hun schaamlippen willen laten doen’. Maar dat beeld is achterhaald en doet geen recht aan de realiteit en de diepga...

Het artikel van Haartsen, Veldhuizen en Veldhuizen pleit terecht voor het serieus nemen van gynaecologische klachten, maar toont tegelijk hoe precair het evenwicht is tussen erkenning en medicalisering van vrouwenlichamen.

Wij danken dr. Van Bavel voor haar waardevolle reflectie op ons artikel. Haar bijdrage belicht terecht het spanningsveld tussen erkenning van vrouwenklachten en het risico op medicalisering van lichamelijke variatie. 

Physics Girl is een populaire Amerikaanse YouTuber die in haar filmpjes over een breed scala aan natuurkundige fenomenen praat, van kwantummechanica tot klimaatverandering. Door haar vlotte persoonlijkheid, welbespraaktheid en enthousiasme weet ze haar publiek van ruim 3,4 miljoen volgens te enthousiasmeren voor de ...

In Nederland wonen 1,8 miljoen vrouwen in de leeftijd van 45-60 jaar, dit is de overgangsleeftijd (Oude Hengel et al., 2022). Het is een levensfase waarin veel gebeurt en die soms wel tien jaar duurt. Veranderingen vinden plaats op lichamelijk, mentaal, en sociaal vlak.

In De ultieme lobotomie geeft Max van der Linden een indringend en helder geschreven overzicht van de ontwikkeling van diepe hersenstimulatie voor psychiatrische aandoeningen, vanaf het einde van de jaren veertig tot heden. 

Twee en een half millennium na de vraag van Kefalos aan Socrates: ‘wat is er gemakkelijk en wat is er lastig aan het ouder worden?’ legt Suzanne Bieuwinga dezelfde vraag voor aan zestig mensen tussen de zestig en de tachtig.

Zorgzaam bestaan gaat over de verpleegvisie van Van den Brink Tjebbes, een van de bekendste verpleegkundige denkers. 

Hoogleraar intensive care geneeskunde Armand Girbes steekt een thermometer in de verschillende onderdelen van ons zorgsysteem en beschrijft welke problemen hij tegenkomt.

In zijn nieuwste boek bespreekt filosoof en levenseindeconsulent Ton Vink de hoofdthema’s in het euthanasiedebat van de afgelopen jaren (2020-2025). 

Wat is kennis? Het antwoord op die vraag lijkt met de bijdragen in dit nummer opeens niet meer zo eenvoudig te beantwoorden. Kennis kan gebaseerd zijn op ervaring, op observaties, van ‘horen zeggen’ en onderzoek. Kennis kan worden gevoed, onderbouwd of geobjectiveerd met leerboeken en door wetenschappelijke artikele...

De Euthanasiewet (WTL) werd in 2002 ingevoerd om de bestaande uitvoeringspraktijk een wettelijke basis te geven. Uit de interpretatiegeschiedenis blijkt dat een medische grondslag vereist is (RTE, 2022). De arts is uitgesloten van strafvervolging als aan de zorgvuldigheidscriteria is voldaan, ongeacht of het lijden ...

Online verwarde uitlatingen doen, kan nadelig zijn. In geval van ernstig nadeel, kan onder bijzondere omstandigheden bij wet het recht op telecommunicatie van een patiënt met een psychische stoornis worden beperkt. In hoeverre verwarde uitlatingen van de patiënt op sociale media voor die patiënt een ernstig nadeel o...

In 2040 zal er in de zorg ‘een tekort aan alles’ zijn, zegt huisarts Runhaar in een campagnefilm van het Nederlands Zorginstituut. Dit gezegd hebbende, opent de huisarts de deur van zijn wachtkamer. Terwijl de camera uitzoomt en de muziek aanzwelt wordt de wachtkamer overspoeld door een onstuitbare hoeveelheid patië...

Axel is vijf jaar geleden begonnen met de opleiding tot internist. Zijn opleidingstraject verliep niet vlekkeloos. Na drie maanden maag, darm- en leverziekten twijfelde zijn opleider interne geneeskunde al over het voortzetten van zijn stage en opleiding. 

Arts-assistenten opleiden tot medisch specialist is een uitdagende, intensieve en meestal zeer bevredigende taak. Maar het vraagt veel van alle betrokkenen, en leidt niet altijd tot het gewenste resultaat.

Een arts in opleiding tot internist-intensivist (AIOS) wordt na zes jaar uit de opleiding gezet vanwege onvoldoende professionele vaardigheden. Hoewel tijdens het opleidingstraject meermaals gerichte individuele begeleiding was gegeven, werden door opeenvolgende begeleiders steeds weer overeenkomstige tekortkomingen...

Opleiders hebben beoordelingsvrijheid. Zij dienen zich bij opleidingsbeëindiging te houden aan het Kaderbesluit College Geneeskundige Specialismen (CGS). AIOS hebben recht op begeleiding om hun functioneren te verbeteren en een eerlijk proces wat betreft beoordeling en eventuele opleidingsbeëindiging.

Het Leerboek Euthanasie is een omvattend en fijnmazig naslagwerk dat de juridische, praktische en ethische aspecten van euthanasie in Nederland in achttien hoofdstukken samenbrengt.

Mensen die te horen krijgen dat zij niet meer zullen genezen van kanker, hebben te maken met een verandering van levensperspectief. Dit kan existentiële vragen oproepen, zoals: Waarom overkomt mij dit? Of: Welke betekenis heeft mijn leven nu nog?

Op 3 april 2024 promoveerde Aranka Ballering (cum laude) aan de Rijksuniversiteit Groningen/UMCG op haar proefschrift ‘Twists and turns. Sex and gender differences in the illness trajectories of common somatic symptoms’. Redactielid dr. M. Caroline Vos stelde haar een aantal vragen over haar onderzoek.

In dit boek stelt internist en wetenschapper Sietse Graafsma dat een patiënt meer is dan een optelsom van biochemische processen en ziektes. Hij ziet vooral de mens die probeert leven, ziekte en lijden betekenis te geven. 

Om te voorkomen dat de zorg vastloopt (oneindige zorgvraag, tekort aan menskracht, dure interventies) en het houdbaar houden ervan ten koste gaat van andere maatschappelijke sectoren (onderwijs, sociale zaken, defensie, etc.) zet de overheid in op het bevorderen van ‘passende zorg’.