Nieuwe Website

 

TGE heeft in oktober 2020 een nieuwe website gekregen. Met deze vernieuwing zijn de artikelen op de site beter vindbaar via zoekmachines. Ook is de site sneller en sluit het ontwerp beter aan bij de nieuwe uitstraling van TGE. Abonnees kunnen eenvoudiger inloggen en hun eigen gegevens aanpassen. Ten slotte is er voor instellingen de mogelijkheid om een collectief digitaal abonnement af te sluiten. Meer informatie hierover kunt u aanvragen bij Richard Verschuur, accountmanager Sociaal Domein: r.verschuur@vangorcum.nl. De URL blijft www.tijdschrifttge.nl.

Inhoudsopgave TGE 30; 4: 2020

Inhoudsopgave TGE 4, 2020

 

Themanummer Dokter ziek van controle

 

Redactioneel

Dokter ziek van controle?

Hilde Buiting en Steven Dorrestijn

 

Capita Selecta

Controle met en over slimme technologieën

Merel Noorman

Persoonsgerichte zorg, regeldruk en regelruimte: Van regelreflex naar spiegelreflex

Hester ...

Redactioneel

Dokter ziek van controle?

De Vereniging voor Filosofie en Geneeskunde (VFG) organiseert ieder jaar in de herfst een congres over filosofische thema’s in de gezondheidszorg. Dit themanummer verschijnt in aansluiting op het congres, dat op zaterdag 9 november 2019 plaatsvond in het Jeroen Bosch Ziekenhuis in Den Bosch, met als thema de vraag: ...

Caput Selectum

Controle met en over slimme technologieën

Wat kunnen data-gedreven slimme technologieën − ook wel Artificiële Intelligentie (AI) technologieën genoemd − betekenen voor controle in de gezondheidszorg? Artificiële Intelligentie is tegenwoordig overal te vinden en de term wordt te pas en te onpas gebruikt om allerlei soorten technologieën te beschrijven. In di...

Caput Selectum

Persoonsgerichte zorg, regeldruk en regelruimte: van regelreflex naar spiegelreflex

Er bestaat een grote variatie aan formele en informele regels in de zorg die het gedrag van zorgverleners beïnvloeden. Te denken valt aan regels vastgelegd door toezichthouders, verzekeraars, professionele beroepsorganisaties, zorgorganisaties, professionals zelf en de wensen en normen van cliënten en hun naasten. R...

Caput Selectum

Overleven, zo lang mogelijk leven, betekenisvol leven

Kantelingen in de zorg aan de hand van de ervaringen van een plattelandsdokter

De kijk op gezondheidzorg is de afgelopen 75 jaar wezenlijk veranderd. Dit artikel biedt, bezien vanuit de lens van een plattelandspraktijk, een reflectie op deze veranderingen in de gezondheidszorg en de rol van de huisarts in de samenleving. De werkdruk voor de arts komt daarbij prominent aan bod. Een historische ...

Reactie

Van individuele naar gedeelde verantwoordelijkheid

Reactie op het artikel van Jung

De zorg is toe aan verandering, schrijft Hans Peter Jung, wijzend op stijgende zorgkosten en alarmerende sociaaleconomische gezondheidsverschillen.  Geïnspireerd door ‘positieve gezondheid’ bepleit hij dat de huisarts van de toekomst zich meer moet richten op ‘betekenisvol leven’, eigen regie en gezonde leefstijl va...

Interview

Hoe zorgen we met z’n allen voor zorg van bewezen persoonlijke waarde?

Hilde Buiting in gesprek met Sjoerd Repping

In gesprek met professor dr. Sjoerd Repping wordt er veel verduidelijkt rondom de organisatie van (zinnige) zorg. Repping was een van de sprekers op het congres ‘Dokters ziek van controle’, dat in oktober 2019 werd gehouden en georganiseerd door de Vereniging voor Filosofie en Geneeskunde. Vanuit die hoedanigheid we...

Boekbespreking

Hoe digitalisering onbewust een steeds groter onderdeel werd van ons bestaan

'Er zit een indringer in mijn huis. Hij zit in de hoek van de kamer naast het tv-meubel. […] Hij houdt me in de gaten. En hoewel ik hem niet recht in de ogen kan kijken, voelt het intimiderend. […] Wat zou hij allemaal weten? Hoe lang zit hij er al? En wie kijken er allemaal mee?’ (p. 13)

...
Actualiteit

De morele problematisering van individueel gedrag tijdens de coronacrisis

“Niemand heeft dit veroorzaakt, niemand heeft dit gewild.” Deze uitspraak deed VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff op 17 september 2020 tijdens de parlementaire debatten over de aanpak van de coronacrisis. Hij stond, gesoigneerd als altijd, achter de katheder en sprak de woorden, die hij van papier voorlas, met de ...

Actualiteit

Intelligente dynamische checklists: effectief en gebruiksvriendelijk?

Opkomst en wildgroei van medische checklists

In 2003, bijna 20 jaar geleden, overleden er wereldwijd 1 miljoen patiënten na een operatie en hielden 7 miljoen een blijvende handicap over aan een operatie (230 miljoen/jaar). Op basis van deze verontrustende getallen ging de Wereldgezondheidsorganisatie op zoek naar een haalbare oplossing om deze trend te doorbre...

Actualiteit

Transparant documenteren in het medisch dossier, maar voor wie?

Dit themanummer gaat over ervaren controle door dokters, veroorzaakt door o.a. bureaucratie in de gezondheidszorg. In deze bijdrage nemen we in deze ontwikkelingen ook de patiënt mee.  De afgelopen jaren zijn elektronische patiëntendossiers (die een kleine 10 jaar geleden nog niet eens bestonden) steeds meer toegank...

Columns

De mallemolen van de gezondheidszorg

Iedereen heeft recht op een goede gezondheid, en op toegang tot goede gezondheidszorg. Dat is althans wat we van West-Europese samenlevingen verwachten. In de praktijk zijn er heel wat barrières, zoals de zogenaamde gezondheidskloof laat zien: patiënten met een lagere SES (sociaaleconomische status) hebben minder go...

Recensies

F. Kreier & I. Verberk-Jonkers: De dokter en digitalisering

Leestafel

De dokter en digitalisering is een verzameling van 22 bijdragen onder redactie van Kreier en Verberk-Jonkers, respectievelijk kinderarts en nefroloog.

Recensies

A. Liégeois: Waarden in Dialoog. Ethiek in de zorg

Leestafel

Dit boek draagt als titel een wat mij betreft aangenaam pleonasme − immers: zonder waarden geen dialoog en vice versa.

 

Recensies

L. Daston: Tegen de natuur in

Leestafel

Het blijft verleidelijk om normen aan de natuur te ontlenen, ondanks dat dit problematisch is. In Tegen de natuur in geeft Lorraine Daston hiervoor een verklaring, die draait om belangrijke kenmerken van ons menszijn

Inhoudsopgave TGE nr. 3, 2020

INHOUD

 

REDACTIONEEL

De ethische relevantie van ‘Samen’

Maria van den Muijsenbergh                                                                                                                   69

CAPUT SELECTUM

Vaccinatie: door God verboden of juist mogelijk gemaakt? Een visie vanuit Rooms-katholiek persp...

Caput Selectum

Gezelschapsrobotica in de ouderenzorg: een ethische reflectie

Volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau kampen we over enkele jaren met een ‘dubbele vergrijzing’ in Nederland (Nap en Cornelisse, 2019, 20-23). Dit betekent dat het aantal ouderen dat aandacht en zorg nodig heeft sterk zal stijgen. Daarnaast wordt de huidige groep zorgverleners steeds kleiner en worden de betre...

Redactioneel

De ethische relevantie van ‘Samen’

Alleen samen krijgen we corona onder controle”. Met deze spreuk wil onze regering haar burgers bewegen de preventieve maatregelen na te leven om de COVID-19 infectie te beteugelen. Tegelijkertijd is de inherent menselijke wens om samen te zijn − van studentenfeesten tot barbecues en religieuze bijeenkomsten − de oor...

Caput Selectum

Vaccinatie: door God verboden of juist mogelijk gemaakt?

Een visie vanuit Rooms-katholiek perspectief

Er is veel discussie over vaccinatie in Nederland en andere Europese landen nu de vaccinatiegraad jaar in jaar uit verder is gedaald. In sommige landen is er al een vaccinatieplicht ingevoerd, de Nederlandse regering is ten aanzien van deze maatregel terughoudend. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de vi...

Reactie

Is God voor of tegen vaccinatie?

In verschillende Europese landen is vaccinatie sinds enkele jaren een hevig omstreden thematiek. In het kader van het recente coronadebat worden samenzweringstheorieën gesmeed die het (toekomstige) vaccin als een perfide vorm van bevolkingscontrole menen te kunnen demaskeren en het virus als een uitvinding van een a...

Caput Selectum

Een bedrijfsethiek van menselijk ziekenhuisafval

In eerdere publicaties hebben wij ons afgevraagd ‘van wie’ een geamputeerd been is (Jansen & Baart, 2018; Jansen & Baart, 2020). In juridische termen komt dat erop neer dat we ons afvroegen wanneer een eventueel eigendomsrecht op lichaamsmateriaal ophoudt, en wat voor juridische consequenties dat dan heeft voor de b...

Caput Selectum

Uitzichtloos en ondraaglijk lijden?

Over voltooide levens en gestapelde ouderdomsaandoeninge

Op 2 september 2019 kondigde D66-Kamerlid Pia Dijkstra aan dat haar fractie begin 2020 een wetsvoorstel zou presenteren dat euthanasie (levensbeëindiging op verzoek of hulp bij zelfdoding) mogelijk moet maken voor mensen op hoge leeftijd die levensmoe zijn. Een oudere met een stervenswens moet zich volgens dit initi...

Reactie

Is er werkelijk ruimte voor mensen met een ‘voltooid leven’ en een doodswens in de Wtl?

Martin Buijsen beschrijft in zijn artikel een nuttige analyse van de gepubliceerde uitspraken van de Regionale Toetsingscommissies Euthanasie (RTE) van 2013-2018 en concludeert dat de ruimte in de Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek (Wtl) aanzienlijk is voor ouderen met een stapeling aan ouderdomsaandoeningen....

Reflectie

Hoge Raad benoemt verhoudingen en geeft ruimte aan arts en patiënt

Nabeschouwing

De Hoge Raad (HR) heeft geoordeeld over de zaak van de specialist ouderengeneeskunde (SO) die euthanasie verrichtte bij een dementerende patiënte op basis van een eerder door de vrouw opgestelde schriftelijke wilsverklaring. Deze uitspraak lijkt een belangwekkend en kansrijk normatief ijkpunt te worden voor de norme...

Beelden van de moraal

De grenzen van digitale zorgverlening volgens 'Her'

“Ik probeer tijdens een telefoongesprek met mijn patiënt bewust een stilte te laten vallen, maar aan de andere kant hoor ik: ‘Ben je er nog?’” Een collega in de psychosociale zorg vertelde mij dat het totaal anders werken is met deze nieuwe digitale werkwijze die in de coronacrisis face-to-face gesprekken heeft over...

Document

Handreiking ethiek in de zorg

Gezichtspunten van een zorgprofessional

Als specialist ouderengeneeskunde en kaderarts palliatieve zorg werk ik in de verpleeghuiszorg en de hospicezorg. Naast het ‘smalsporige dokteren’, zoals lichamelijk onderzoek bij verdenking van een gebroken heup, evalueren van de behandeling van misselijkheid, zorgen voor adequate pijnmedicatie of zoeken naar oorza...

Boekbespreking

Grondige ethische kaders, maar meer geneeskunde dan gezondheidszorg

Dit jaar kwam het Leerboek Ethiek in de Gezondheidszorg uit van auteurs Ten Have, Ter Meulen, De Vries en Ter Meulen. Deze uitgave bouwt voort op het boek Medische ethiek uit 1998. De auteurs hebben afgezien van een vierde revisie hiervan en kozen voor een nieuwe titel en een nieuwe formule, die past bij hoe mensen ...

Recensies

R. van Es: Professionele ethiek

Leestafel

Es R van. Professionele ethiek. Morele besluitvorming in organisaties en professies. Amsterdam: Boom Management Impact, 2020. ISBN: 9789462760615. 320 blz. 2e druk. Prijs: 63,50.

 

Nieuw is het boek niet maar de 3e oplage in 2020 van de 2e herziene druk uit 2015 verdient niettemin een eervolle vermelding in deze r...

Recensies

M. Havermans: Sterven als een stoïcijn. Filosofie bij ziekte en dood

Leestafel

Havermans M. Sterven als een stoïcijn. Filosofie bij ziekte en dood. Eindhoven: Damon, 2019. 160 blz. ISBN: 978 94 6340 178 4. Prijs: € 19,90.

 

Paul, de man van filosoof/ redacteur Marja Havermans bleek op 61-jarige leeftijd kanker te hebben, en overleed negen maanden na de diagnose. In het boek Sterven als een s...

Recensies

K. McLaughlin: Empowerment. A critique

Leestafel

McLaughlin K. Empowerment. A critique. New York: Routledge, 2015. ISBN: 9781138819610. 152 blz. Prijs: £ 125 (e-boek £ 40,49).

 

In dit boek analyseert de Britse socioloog Kenneth McLaughlin het – lastig in het Nederlands te vertalen – begrip ‘empowerment’. Dat begrip wordt veel gebruikt in de hedendaagse welzijns...

Inhoudsopgave

Redactioneel

De coronacrisis en de noodzaak van mondiale antwoorden

Op het moment dat dit nummer van TGE verschijnt, is het bijna vier maanden geleden dat de eerste besmetting met het coronavirus werd vastgesteld in Nederland. De snelle verspreiding van het virus en het beleid om de pandemie in te dammen hebben een enorme impact. In meerdere opzichten was de ethiek van de gezondheid...

Weten

Zorgethisch reflecteren op Nederlandse reflectiepraktijken in de zorg

Als ik dit voorwoord schrijf, bestaat de ‘anderhalvemetersamenleving’ twee maanden. Veel prangender dan ooit helder was, is de relevantie van ‘zorg’ zonneklaar geworden; zorg van professionals net zo goed als van ouders-als-thuisleerkracht. Die relevantie van zorg is het hart van zorgethiek, een stroming in de ethie...

Weten

De invloed van 'precariousness' op integraal ethiekbeleid in een zorgorganisatie

'Precariousness' laat zich het best vertalen als bestaansonzekerheid. Binnen een zorg- of welzijnsorganisatie betekent het een toenemende onzekerheid over de eigen positie binnen het geheel. De centrale vraag in dit artikel is: wat is de invloed van 'precariousness' op het realiseren van een integraal ethiekbeleid i...

Weten

Aanvullende perspectieven. Zorgethiek en hermeneutiek voor de acute psychiatrie

In mijn werk als verpleegkundige in de acute psychiatrie ben ik betrokken bij gesprekken tussen artsen en patiënten ter afstemming van de behandeling. Deze gesprekken roepen vragen bij mij op. Het perspectief van de patiënt wordt gehoord, maar wordt er ook geluisterd? Welke vooronderstellingen liggen ten grondslag a...

Weten

Een eigen stem? Ruimte maken binnen moreel beraad voor het perspectief van cliënten met een ernstige verstandelijke beperking

Dit artikel behandelt twee manieren waarop het perspectief van mensen met een ernstige verstandelijke beperking betrokken kan worden bij de ethische reflectie binnen moreel beraad: vertegenwoordiging door naasten en een dialoog met deze cliënten zelf. Beide opties worden nader onderzocht.