Welkom

Welkom op de website van het Tijdschrift voor Gezondheidszorg en Ethiek. TGE stelt zich ten doel de kwaliteit van de morele bezinning op actuele veranderingen binnen de gezondheidszorg te bevorderen. Verschillende invalshoeken, benaderingen en levensbeschouwingen komen aan bod.

Publiceren in TGE? Bekijk de auteursrichtlijnen

Word abonnee

Bekijk hier de mogelijkheden

Redactie

Neem contact op met de redactie
Artikelen

Inhoudsopgave TGE 32, 3, 2022

Themanummer Health Care Humanities

 

Redactioneel

Health care humanities als medicijn

Gert Olthuis en Jenny Slatman

 

Onderzoek & Reflectie

Zombies in onderwijsland

Health care humanities als medicijn tegen ‘skillification’

Anne de la Croix, Sven Schaepkens, Mario Veen

 

Het blok Medical Humanities in de Utrechtse Geneeskundeopleiding

Hans...

Redactioneel

Health care humanities als medicijn

Wie de analyse van Piemonte (2018) leest over hoe het Amerikaanse medisch onderwijs dokters vormt en waar het misgaat, zit middenin een urgente discussie. Die discussie behelst de vraag hoe we gezondheidszorg menselijk kunnen houden in tijden waarin het beeld van geneeskunde als objectieve, technische en op natuurwe...

Onderzoek & Reflectie

Zombies in onderwijsland

Health care humanities als medicijn tegen ‘skillification’

Reflectie, empathie en professionaliteit zijn toverwoorden in de geneeskundeopleiding (Ng et al., 2015; Hodges, 2015). Ze zouden onder meer zorgen voor professionele artsen met beter zelfinzicht (Winkel et al., 2017), sterkere communicatie (Chen & Forbes, 2014), begrip voor patiëntenperspectief (Mitchell & Blanchard...

Onderzoek & Reflectie

Het blok Medical Humanities in de Utrechtse Geneeskundeopleiding

Sinds 2008 is het blok Medical Humanities een verplicht onderdeel van de bacheloropleiding Geneeskunde. Dit blok beslaat zes weken en heeft tot doel bij te dragen aan de academische en maatschappelijke vorming van toekomstige artsen. In dit artikel wordt de ontstaansgeschiedenis, de inhoud en de verdere ontwikkeling...

Onderzoek & Reflectie

Health Care Humanities in Nijmegen

Vanaf september 2022 is het voor masterstudenten mogelijk om een onderwijstraject health care humanities (HCH) te volgen aan de Nijmeegse Radboud Universiteit. Dit onderwijstraject komt voort uit een samenwerking tussen de Faculteit der Letteren, de Faculteit der Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen en de Fa...

Onderzoek & Reflectie

Health Humanities in Tilburg

Een interdisciplinaire, intersectionele kijk op ziekte, gezondheid en welzijn

De lichamelijke ervaring van infertiliteitsbehandelingen. Representaties van genderfluïditeit in kinderboeken. Onze opvattingen over overgewicht. De manier waarop health self-tracking bijdraagt aan onze identiteit. Waarom we autisme wel of niet als psychiatrische aandoening zouden moeten beschouwen. Het delen van er...

Interview

Wat is de rol van erfgoed en cultuur in gezondheid en welzijn?

Gesprek met Manon Parry

Manon Parry is een Britse medisch historicus en tentoonstellingscurator, gespecialiseerd in het toepassen van de geesteswetenschappen voor het analyseren van vraagstukken rondom gezondheid en welzijn. Ze is als hoogleraar Medische Geschiedenis verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam en als universitair hoofddo...

Boekbespreking

Een kankertraject verbeeld: troost, hoop en herkenning

Bespreking van 'Dingen die erger zijn. Een stripverhaal over borstkanker'

Wie het stripboek uitsluitend associeert met Asterix, Kuifje en Donald Duck heeft een hoop gemist. Het medium biedt al lange tijd meer dan luchtig avontuur. Er is inmiddels een enorm corpus aan graphic novels beschikbaar waarin serieuze, existentiële thema’s in woord en beeld worden uitgediept. Ook in de healthcare ...

Beelden van de moraal

Voorbij de Angst voor de Dood: Acceptatie door het Kijken van Films

‘Praat erover, niet eroverheen’ is de boodschap van een recente SIRE-campagne. Met deze campagne wil SIRE duidelijk maken dat het belangrijk is om met naasten over de dood te praten in plaats van dit onderwerp te vermijden (SIRE, 2022). Uit wetenschappelijk onderzoek naar de Terror Management Theorie (Pszczynski et ...

Recensies

Corona in cartoons. Terugblik op een niet normaal jaar

Een cartoon is geen strip bestaand uit meerdere kaders die samen een verhaal vormen. Het is ook geen illustratie die fungeert als aanvulling op geschreven tekst. De kracht van een cartoon is zijn zelfstandige zeggingskracht. 

Artikelen

Inhoudsopgave TGE 32, 2, 2022

Redactioneel

Wet- en regelgeving en de symbolische ordening van de werkelijkheid

Gert Olthuis

 

Onderzoek & Reflectie

Een stem voor de sprakeloze: overwegingen bij een zorgethische methode voor moreel beraad voor mensen met spraakproblemen

Anneleen Deij

 

Gast aan het woord

Zorgen voor morgen

Gesprek met M...

Redactioneel

Wet- en regelgeving en de symbolische ordening van de werkelijkheid

Wie de laatste maanden het nieuws heeft gevolgd, weet dat abortus volop in de belangstelling staat. De discussie in de Verenigde Staten over dit onderwerp is hoog opgelopen en enorm gepolariseerd. Het debat is ingekaderd in termen van ‘pro-life’ of ‘pro-choice’, waar de ene groep de absolute beschermwaardigheid van ...

Onderzoek & Reflectie

Een stem voor de sprakeloze: overwegingen bij een zorgethische methode voor moreel beraad voor mensen met spraakproblemen

Wat is het goede? De alledaagse praktijk neemt binnen de zorgethiek een belangrijke plaats in als het gaat om het beantwoorden van deze vraag. Immers, in deze concrete zorgpraktijk ontstaat morele kennis over dat wat ‘het goede’ is (Leget, Van Nistelrooij & Visse, 2017; Ruddick, 1995; Urban-Walker, 2007). Een manier...

Interview

Zorgen voor morgen

Gesprek met Marianne Boenink

Gezondheidswetenschapper en filosoof prof. dr. Marianne Boenink is sinds 1 augustus 2020 werkzaam als hoogleraar Ethiek van de gezondheidszorg aan het Radboudumc en de Radboud Universiteit te Nijmegen. In haar vakgebied, de techniekethiek, worden kritische vragen gesteld over de wenselijkheid van nieuwe technologieë...

Uit de praktijk

Casus: Voor de dertigste keer…

Janneke wordt voor de dertigste keer opgenomen op een bewaakte afdeling (medium care of intensive care) van een academisch ziekenhuis in verband met een tentamen suïcide. Ze is in de psychiatrie bekend met niet-aangeboren hersenletsel (NAH), gedragsproblemen en chronische suïcidaliteit. De zelfmoordpogingen variëren...

Actualiteit

Facial feminization surgery: een oneerlijke strijd voor trans vrouwen tegen de zorgverzekeraar

In dit artikel lichten we het belang van het vervrouwelijken van het gelaat van transgender vrouwen ter behandeling van genderdysforie toe, om vervolgens te beargumenteren waarom het huidige bekostigingsmodel voor deze behandeling achterhaald is.

Actualiteit

Ongewenste distantie – Afstand en nabijheid in de acute psychiatrie als voorbeeld

Maximale nabijheid met behoud van distantie – dat was de leidraad die mij begin jaren tachtig in de opleiding tot geestelijk verzorger werd voorgehouden. Ik heb daar een blijvend onderscheid aan ontleend. Het gaat in hulpverlening om het realiseren van een vertrouwensrelatie. Belangrijkste instrument om mensen bij t...

Boekbespreking

Nadenken over vriendschap

Filosoferen over vriendschap, hoe doe je dat? In zijn boek Doodgewone vrienden. Nadenken over vriendschap is dat de eerste vraag die Paul van Tongeren zichzelf stelt. Hoe ‘denk’ je over vriendschap? En, verschillen wetenschap en filosofie hierin? Hoewel ik binnen de medische en psychosociale literatuur mijn best moe...

Beelden van de moraal

Through art we care

Zorgende Kunst

De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België (KMSKB) in Brussel is zowel het oudste als het drukstbezochte museum van het land. Jaarlijks bezoeken ruim een miljoen mensen de KMSKB. Verreweg de meeste bezoekers zijn toeristen; zij bezoeken de tijdelijke tentoonstellingen, de vaste collectie of willen iets zien...

Hora Est

Buiten Bereik, een beschouwend proefschrift over medisch-wetenschappelijk onderzoek met wilsonbekwame proefpersonen

Op 25 november 2021 promoveerde dr. Sonja Repelaer van Driel aan de Universiteit Leiden op haar proefschrift getiteld Buiten Bereik. Voor deze rubriek stelde redactielid dr. M. Caroline Vos haar een aantal vragen over haar proefschrift.

Recensies

Dementie van binnenuit. Een zoektocht naar hoe het is om iemand met vergevorderde dementie te zijn

Het boekje Dementie van Binnenuit trekt de aandacht door de kwaliteit van de uitgave: de portretten die schilder William Utermohlen van zichzelf schilderde in de jaren dat hij dementeerde, grijpen de lezer bij de strot. Ook de inhoud van het boek is aangrijpend.

Recensies

We zijn God niet. Een pleidooi voor een nieuwe psychiatrie van samenwerking

Dat velen ‘cocreatie’ hoog op hun ‘jeukwoordenlijst’ hebben staan, heeft Myrrhe van Spronsen (neurowetenschapper, kunstenaar en ervaringsdeskundige) en Jim van Os (hoogleraar psychiatrie) er niet van weerhouden het centraal te stellen in We zijn God niet (2021).

Recensies

Anatomie van de patiënt

In het boek Anatomie van de patiënt onderzoeken de auteurs wie of wat een patiënt is, waarbij ze uit willen gaan van het narratief van die patiënt.

Artikelen

Inhoudsopgave TGE 32, 1, 2022

 

Redactioneel

Het lichaam als bron voor ethische en filosofische reflectie in de gezondheidszorg

Gert Olthuis

 

Onderzoek & Reflectie

Epigenetica en de toekomst van ethisch verantwoord bevolkingsonderzoek naar kanker

Eline Bunnik & Ineke Bolt

 

Mijn organen krijgen ze niet!

Kritische stemmen in het debat ...

Redactioneel

Het lichaam als bron voor ethische en filosofische reflectie in de gezondheidszorg

Dankzij antropologen en sociologen weten we dat ons lichaam verre van een vanzelfsprekend gegeven is (Moore & Casper, 2015; Shaw, 2015). Neem bijvoorbeeld de wijze waarop we omgaan met lichaamsvocht zoals bloed, speeksel, zweet, urine, ontlasting, tranen, enzovoort (zie Moore & Casper, p.72). Al deze verschillende v...

Onderzoek & Reflectie

Epigenetica en de toekomst van ethisch verantwoord bevolkingsonderzoek naar kanker

Nieuwe epigenoomtechnologieën bieden in potentie de mogelijkheid om snel en betrouwbaar het gehele epigenoom te screenen op risicofactoren voor verschillende typen kanker. Daarmee kunnen bevolkingsonderzoeken naar kanker in de toekomst mogelijk worden verbeterd. Het epigenoom kan echter ook moreel gevoelige informat...

Onderzoek & Reflectie

Mijn organen krijgen ze niet! Kritische stemmen in het debat over orgaandonatie

In 1966 vond in Nederland de eerste niertransplantatie plaats. In de decennia daarna probeerden particuliere organisaties zoals de Nierstichting en (semi-)overheidsinstanties zoals de Nederlandse Transplantatie Stichting het grote publiek te overtuigen van het belang van postmortale orgaandonatie. Er werd gediscussi...

Reactie

Kritische stemmen zijn belangrijk, maar graag conform de medische feiten

In zijn artikel focust Schenderling zich met name op de negatieve visie op orgaandonatie, met zes anti- en twee pro-donation reaction patterns. Het is belangrijk om deze kritiek serieus te nemen. Enerzijds om te reflecteren op de vraag of we orgaandonatieprocedures dienen te continueren, anderzijds om te achterhalen...

Nawoord

Het traditionele discours

De reactie van Jan Bollen is een mooie aanvulling op mijn artikel. Het is goed om de feitelijke procedure rond orgaandonatie zo nauwkeurig mogelijk te beschrijven om verwarring bij potentiële donoren en ontvangers te voorkomen. Eén ding wil ik graag rechtzetten. In het artikel beschrijf ik hoe een bepaalde groep cri...

Onderzoek & Reflectie

Sportmedisch morele dialoog: wat staat er op het spel?

Sportartsen worden in de sportmedische praktijk geregeld geconfronteerd met de hulpvraag van een geblesseerde sporter om een pijnstillende behandeling, waardoor de sporter inzetbaar kan blijven in zijn of haar sport. Op de langere termijn kan sporten met pijnstilling echter leiden tot meer pijn en fysieke beperking ...

Reactie

Waarom speelt de speler? Over krekels en mieren

Het artikel van Schoots en Leget is een uitstekende, genuanceerde aanvulling op een doorgaans sterk object-gerichte praktijk met een versmallende blik. In de opgevoerde casus staat meer op het spel dan een belangrijke wedstrijd. Dit wordt glashelder. De nagestreefde versmelting van de verstaanshorizon van sportarts ...

Nawoord

De vele morele vragen in de sportwereld

We hebben met plezier en instemming kennis genomen van de sportfilosofische overwegingen bij de besproken casus en methode voor sportmedisch morele dialoog. Wij zijn ons zeer wel bewust van de manier waarop de economisch-utilitaristische context van de moderne sport het leven van een topsporter/patiënt bepaalt. 

...
Boekbespreking

Is kwetsbare waardigheid het centrale thema in de ethiek?

In dit boek richt Chris Gastmans zich vooral tot zorgverleners, die hij voor ogen houdt dat de zorg rekening moet houden met zowel de kwetsbaarheid van mensen als met hun waardigheid. De waardigheid is wat hem betreft de kern van de zorg, het ‘ethisch kompas’ voor zorgverleners is dan ook ‘de menselijke waardigheid ...

Boekbespreking

Het wonder van betekenis

“De cursus gaat over geluk bij Aristoteles. De locatie is schitterend. Zou jij kunnen? Zou jij zin hebben?” Niet veel later stapt Marc van Dijk (journalist, kinderboekenschrijver en kunstenaar) in het vliegtuig naar Kreta om een week lang te kunnen luisteren, praten en schrijven met de nieuwe Denker des Vaderlands, ...

Boekbespreking

Goed zelf beschikken doe je samen

Wie dacht dat de stroom aan euthanasieboeken na een halve eeuw debat in Nederland zo stilaan zou verdrogen, vergist zich. Recent kwamen twee nieuwe boeken uit: een abstract rechtsfilosofische verhandeling over het recht op zelfbeschikking en een bundel concrete ervaringsverhalen van mensen wiens naaste koos voor eut...

Hora Est

Verantwoordelijkheid voor het kind geboren uit voortplantingstechnieken

Op 11 november 2020 promoveerde dr. Verna Jans aan de Universiteit Maastricht op haar proefschrift getiteld From Lab to Fertility Clinic - The Welfare of the child and the ethics of introducing new reproductive technologies. Voor deze rubriek stelde redactielid dr. M. Caroline Vos haar een aantal vragen over haar pr...